تفاوت کامپوزیت فلو و معمولی؛ کدام را برای ترمیم انتخاب کنیم؟

تفاوت فلو و معمولی از کجا شروع می‌شود؟

هر دو ماده از سه بخش ساخته شده‌اند:

• ماتریکس رزینی
• ذرات پرکننده
• سیستم شروع‌کننده‌ی پلیمریزاسیون

تفاوت در نسبت این اجزاست و همین نسبت تمام رفتار بالینی ماده را تعیین می‌کند.

← فیلر کمتر، رزین بیشتر؛ ریشه‌ی همه‌ی تفاوت‌ها

در کامپوزیت‌های فلو (سیال یا Flowable) برای رسیدن به قوام روان، سازندگان درصد فیلر را کم کردند و سهم رزین یا رقیق‌کننده‌ی مونومری را بالا بردند.

در نسل‌های قدیمی، میزان فیلر در کامپوزیت‌های فلو معمولاً حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد حجمی بود؛ در حالی که در کامپوزیت‌های معمولی مثل هیبرید، نانوهیبرید و نانوفیل، این مقدار معمولاً به ۶۰ تا ۷۰ درصد حجمی یا حتی بیشتر می‌رسید.

البته این اعداد در برندهای مختلف یکسان نیستند و برای مقدار دقیق باید مشخصات محصول و کاتالوگ سازنده را بررسی کرد.

اما فلوهای نسل جدید، به‌خصوص انواع پرفیلر یا Injectable، این فاصله را کمتر کرده‌اند و در بعضی محصولات، میزان فیلر وزنی به ۷۰ تا ۸۰ درصد می‌رسد.

بنابراین دیگر نمی‌توان گفت «فلو همیشه ضعیف است». با این حال، حتی فلوهای جدید و باکیفیت هم در مقایسه با کامپوزیت معمولی هم‌رده، معمولاً نرم‌تر هستند و استحکام کمتری دارند.

← انقباض پلیمریزاسیون و استرس روی دیواره‌ها

رزین بیشتر یعنی انقباض پلیمریزاسیون بیشتر.

انقباض فلوها به‌طور معمول حدود ۳ تا ۶ درصد حجمی است و در کامپوزیت‌های معمولی حدود ۲ تا ۳ درصد. اگر لایه‌ی فلو ضخیم و حفره‌ی وسیع باشد، این انقباض روی دیواره‌ها کشش ایجاد می‌کند. نتیجه‌ی آن می‌تواند حساسیت بعد از درمان، ریزنشت لبه‌ای یا حتی ترک مینا باشد.

به همین دلیل توصیه‌ی رایج این است که فلو را در لایه‌های نازک بگذارید و با حجم زیاد ترمیم نکنید.

← استحکام، سایش و ماندگاری زیر فشار جویدن

خواص مکانیکی فلوها تقریباً ۶۰ تا ۹۰ درصد کامپوزیت‌های معمولی گزارش شده است. مدول الاستیسیته آن‌ها هم پایین‌تر است، یعنی ماده نرم‌تر است و زیر بار بیشتر تغییر شکل می‌دهد.

نتیجه‌ی بالینی:

• مقاومت در برابر سایش فلو کمتر است و در سطح اکلوزال و نواحی تماس دندان‌های مقابل زودتر فرسوده می‌شود.
• مقاومت شکست در ترمیم‌های وسیع کافی نیست، چون کاسپ بدون پشتیبانی ماده‌ی سخت‌تر تحمل بار را ندارد.
• برای ترمیم‌های تحت بار جویدن (کلاس I و II وسیع) ماده‌ی اصلی باید کامپوزیت معمولی باشد.

← قابلیت جاری‌شدن و رسیدن به گوشه‌هایی که ابزار نمی‌رسد

مزیت اصلی فلو همین‌جاست.

• کامپوزیت فلو ← با ویسکوزیته‌ی پایین خودش را به دیواره‌ها و زوایای حفره تطبیق می‌دهد. این ماده با سرنگ و نوک‌سوزنی باریک (Tip) عرضه می‌شود و می‌توانید آن را دقیقاً در نقطه‌ی مورد نظر تزریق کنید، بدون آنکه بین ابزار و دیواره‌ی حفره گیر کند. همین خاصیت احتمال ایجاد حباب و حفره (Void) را در ترمیم‌های کوچک و عمیق کم می‌کند.
• کامپوزیت معمولی ← خمیری است، نیاز به کندانس و فرم‌دهی دارد و در حفره‌های ریز یا زاویه‌های تیز همیشه به‌خوبی تطابق پیدا نمی‌کند.

← کار با ماده: چسبندگی، فرم‌دهی و پرداخت

• فلو: چسبندگی کمتری به ابزار دارد، سریع پخش می‌شود و لایه‌ی بسیار نازک می‌دهد. ولی به دلیل روانی، کنترل فرم آناتومیک با آن دشوار است و برای مجسم‌کردن کاسپ و ریج مناسب نیست.
• کامپوزیت معمولی: حجم و فرم را نگه می‌دارد و به شما اجازه می‌دهد آناتومی را مدل کنید. پرداخت‌پذیری فلوهای جدید قابل قبول است؛ با این حال براقیت دائمی و مقاومت به لکه‌ی سطحی در کامپوزیت‌های معمولی باکیفیت بهتر است.

جدول مقایسه‌ی یک‌نگاه

حفره‌ی شما کدام است؟ تصمیم‌گیری بر اساس نوع ترمیم

این بخش مهم‌ترین قسمت مقاله است.

ضایعات سرویکال و ترمیم کلاس V

انتخاب: فلو

در ناحیه‌ی طوقه‌ی دندان، بار اکلوزال مستقیم وجود ندارد ولی دندان هنگام جویدن دچار خمش (Flexure) می‌شود.

ماده‌ای که مدول پایین‌تری دارد، مثل فلو، این خمش را بهتر همراهی می‌کند و احتمال جداشدن ترمیم کمتر می‌شود. علاوه بر این، دسترسی در این ناحیه معمولاً سخت است و فلو با سرنگ راحت‌تر جاگذاری می‌شود.

کلاس V و ضایعات غیرپوسیدگی گردن دندان (NCCL) ← انتخاب اول فلو است، به‌شرط آنکه فیلر آن حداقل متوسط باشد و برای نواحی زیبایی، شیدهای کافی داشته باشد.

ترمیم‌های کلاس I و II: فلو به‌عنوان لاینر

انتخاب: ترکیب فلو + کامپوزیت معمولی

در حفره‌های عمیق خلفی، به‌ویژه باکس پروگزیمال در کلاس II، کف حفره معمولاً نامنظم است و گذاشتن کامپوزیت خمیری روی آن ریسک حباب دارد. پس از باندینگ، یک لایه‌ی نازک فلو (حدود ۰.۵ تا ۱ میلی‌متر) روی کف حفره تزریق و کیور می‌شود.

سپس بقیه‌ی حفره با کامپوزیت معمولی ساخته می‌شود. این روش را تکنیک ساندویچ یا لاینر فلو می‌نامند.

کلاس III و IV

کلاس III کوچک: فلو یا ترکیب فلو و معمولی

در کلاس III کوچک (پروگزیمال قدامی بدون درگیری زاویه)، فلو یا حتی ترکیب فلو و معمولی قابل استفاده است.

کلاس IV: کامپوزیت معمولی

اگر ضایعه بزرگ است و گوشه‌ی دندان درگیر شده، یعنی کلاس IV، باید از کامپوزیت معمولی استفاده کنید.

لبه‌ی انسیزال بار و ضربه را تحمل می‌کند و ماده‌ی نرم‌تر در آنجا می‌شکند.

اگر می‌خواهید مطمئن شوید، کیس‌هایی که بازسازی زاویه یا لبه دارند را همیشه با ماده‌ی پرفیلر ساخته و از فلو فقط برای لایه‌ی نازک ابتدایی یا جزئیات ریز استفاده کنید.

سطح اکلوزال و بازسازی کاسپ

انتخاب: کامپوزیت معمولی

اگر حفره‌ی وسیع است یا کاسپ از دست رفته، فلو به‌تنهایی مناسب نیست.

بازسازی کاسپ ماده‌ای می‌خواهد که هم فرم بگیرد و هم مقاومت مکانیکی داشته باشد.

در این کیس‌ها کامپوزیت معمولی (خمیری یا بالک‌فیل خمیری) انتخاب درست است. اگر ترمیم‌ها بسیار وسیع است، ترمیم غیرمستقیم (اینله، آنله یا روکش) را هم در نظر بگیرید.

کاربردهایی که فقط از فلو برمی‌آید

در چند موقعیت، فلو نه‌تنها مناسب است بلکه بهتر از کامپوزیت معمولی عمل می‌کند:

• پیت و فیشور سیلانت و ترمیم پیشگیرانه‌ی رزینی (PRR) روی شیارهای عمیق
• ترمیم کوچک ترک، ناهمواری مینا و ترمیم لبه‌ی روکش یا ترمیم‌های قدیمی
• بلوکه‌کردن آندرکات‌ها قبل از قالب‌گیری برای ترمیم‌های غیرمستقیم
• اتصال اتچمنت‌ها در درمان‌های آلاینر شفاف
• تعمیر داخل دهانی ترمیم‌های پرسلن یا کامپوزیتی شکسته، همراه با پرایمر مناسب

فلو هم یک‌شکل نیست؛ کدام نوع را بردارید؟

بسیاری از مقالات فلو را یک ماده‌ی واحد معرفی می‌کنند. ولی چند دسته‌ی متفاوت وجود دارد و انتخاب اشتباه بین آن‌ها همان‌قدر مهم است که انتخاب بین فلو و معمولی.

فلوی کلاسیک و فلوی پرفیلر

• فلوی کلاسیک با ویسکوزیته‌ی خیلی پایین برای لاینر، سیلانت و حفره‌های ریز مناسب است.
• فلوی پرفیلر یا Injectable فیلر بیشتر، استحکام بالاتر و ویسکوزیته‌ی متوسط دارد و می‌توان آن را در کلاس III و V و حتی برخی ترمیم‌های کوچک خلفی به‌عنوان ماده‌ی اصلی به کار برد.

اگر فقط یک فلو می‌خواهید در مطب داشته باشید، نوع پرفیلر با ویسکوزیته‌ی متوسط انتخاب متعادل‌تری است.

بالک‌فیل فلو

بالک‌فیل فلو برای گذاشتن در لایه‌ی ۴ تا ۵ میلی‌متری طراحی شده و برای این کار شفافیت بیشتر و عمق کیور بالاتر دارد.

مزیت آن سرعت و ساده‌سازی مراحل است. اما مقاومت سایشی آن کمتر از کامپوزیت معمولی است، برای همین بیشتر سازندگان لایه‌ی پوششی یک تا دو میلی‌متری از کامپوزیت معمولی روی آن را توصیه می‌کنند.

بالک‌فیل فلو را جایگزین کامل کامپوزیت معمولی روی سطح اکلوزال تصور نکنید.

پیش از خرید کامپوزیت فلو یا معمولی، چه چیزهایی را باید بررسی کنید؟

با فرض اینکه نوع ماده را انتخاب کرده‌اید، این معیارها کیفیت خرید شما را تعیین می‌کنند:

• درصد فیلر: برای فلوی مصرفی به‌عنوان ماده‌ی اصلی، فیلر بالای ۷۰ درصد (وزنی) ایده‌آل‌تر است. برای لاینر و سیلانت، فیلر کمتر مشکلی ندارد.
• عمق کیور و ضخامت لایه‌ی مجاز: در بالک‌فیل‌ها این عدد را از برگه‌ی فنی بخوانید.
• تنوع شید: برای نواحی زیبایی به شیدهای A1 تا D4 و شیدهای شفاف و مینا نیاز دارید. فلوی فقط با یک شید، در قدام کاربرد محدودی دارد.
• رادیواپسیته: رادیواپسیته‌ی مناسب کمک می‌کند در رادیوگرافی، ترمیم را از پوسیدگی ثانویه تشخیص دهید.
• بسته‌بندی و نازل: سرنگ‌های ۲ گرمی با نوک‌های باریک برای دسترسی به حفره‌های ریز راحت‌ترند؛ مطمئن شوید نوک‌ها همراه محصول هست.
• تاریخ انقضا و شرایط نگهداری: کامپوزیت‌ها به گرما و نور حساس‌اند. از اصالت محصول، بچ نامبر و شرایط انبارداری مطمئن شوید.
• سازگاری با سیستم باندینگ و لایت کیور شما.

آماده‌اید کامپوزیت مناسب کیس خود را انتخاب کنید؟

حالا که تفاوت کامپوزیت فلو و معمولی و کاربرد هرکدام در انواع حفره را می‌دانید، انتخاب محصول بیشتر از هر چیز به نوع ترمیم و میزان فشاری که قرار است تحمل کند بستگی دارد.

• اگر برای لاینر، کلاس V، ترمیم‌های کوچک، سیلانت یا نواحی با دسترسی دشوار به ماده‌ای روان و با تطابق بالا نیاز دارید، محصولات کامپوزیت فلو را بررسی کنید.
• اگر هدف شما بازسازی کاسپ، ترمیم‌های وسیع کلاس I و II، سطح اکلوزال یا ساخت آناتومی دقیق دندان است، سراغ کامپوزیت‌های معمولی بروید.
• اگر هنوز بین چند محصول مردد هستید، مشخصات فنی، درصد فیلر، شید، عمق کیور و کاربرد بالینی هر محصول را مقایسه کنید تا انتخاب دقیق‌تری داشته باشید.

انتخاب محصول مناسب را از اینجا شروع کنید:

مشاهده و خرید کامپوزیت فلو

مشاهده و خرید کامپوزیت 

پرسش‌هایی که دندانپزشکان بیشتر می‌پرسند

آیا می‌شود ترمیم را کاملاً با فلو انجام داد؟

در حفره‌های کوچک و کم‌بار، مثل کلاس V کوچک یا ضایعه‌ی سرویکال، بله.

در حفره‌های وسیع یا سطوح تحت فشار جویدن، توصیه نمی‌شود چون سایش و شکست بیشتر خواهد بود.

آیا فلو زودتر خراب می‌شود؟

اگر در مکان و ضخامت مناسب استفاده شود، نه. مشکل زمانی پیش می‌آید که فلو در جایی به کار می‌رود که بار سنگین دارد، یا لایه‌ی ضخیم بدون کنترل انقباض گذاشته می‌شود.

تفاوت فلو با بالک‌فیل چیست؟

بالک‌فیل به‌دلیل عمق کیور بالا (تا ۴ یا ۵ میلی‌متر) می‌تواند در یک لایه‌ی ضخیم استفاده شود؛ فلو معمولی باید در لایه‌های نازک باشد.

بالک‌فیل هم خمیری و هم فلو دارد. انتخاب بین آن‌ها به سرعت کار، ضخامت حفره و نیاز به لایه‌ی پوششی بستگی دارد.

آیا برای فلو باید باندینگ متفاوتی استفاده کنم؟

خیر. فلو هم مثل کامپوزیت معمولی با همان سیستم‌های باندینگ (توتال اچ، سلف اچ یا یونیورسال) کار می‌کند. فقط باید طبق دستور سازنده عمل کنید و لایه‌ی باندینگ را قبل از فلو کیور کنید.

فلو را می‌توان به‌عنوان لایه‌ی سطحی نهایی گذاشت؟

در ضایعات کوچک بله، ولی در سطوح اکلوزال و ترمیم‌های قدامی زیبایی، لایه‌ی سطحی باید از کامپوزیت معمولی باکیفیت باشد تا براقیت و مقاومت به لکه‌ی بهتری داشته باشید.

جدول انتخاب شما بر اساس نوع کیس

قاعده‌ی ساده‌ی این مقاله این است:

هرجا دسترسی و تطابق مسئله است، فلو؛ هرجا بار و آناتومی مسئله است، کامپوزیت معمولی.

در کیس‌های عمیق، ترکیب هر دو بهترین نتیجه را می‌دهد.

فلو یا معمولی را انتخاب کردید؛ اما کدام کامپوزیت؟

نوع کامپوزیت فقط قدم اول است. اگر می‌خواهید بدانید موقع خرید یک کامپوزیت دندان باید دقیقاً چه مشخصاتی را بررسی کنید و چطور بین محصولات مختلف انتخاب کنید، این راهنما قدم بعدی شماست:

← راهنمای خرید کامپوزیت دندان